17 маусым күні қазақ әдебиеті мен мәдениетінің көрнекті өкілі, ақын, жазушы, драматург, журналист-публицист, филология ғылымдарының кандидаты, Қазақстанның құрметті журналисі, Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері Ақылбек Қожаұлы Шаяхмет 75 жасқа толды.
Болашақ қаламгер 1951 жылдың 17 маусымында Қостанай облысы Жітіқара ауданының Забеловка ауылында дүниеге келген. Оның тағдыры бала кезінен туған жерімен, оның тарихымен, тілімен және мәдениетімен тығыз байланысты болды. Жітіқара мектеп-интернатын тәмамдағаннан кейін еңбек жолын «Шевченковский» кеңшарында бастап, 1968 жылы Әулиекөл аудандық газетінде қызмет етіп, журналистикадағы алғашқы қадамын жасады.
Жылдар өте келе талантты журналист корректор мен тілшіліктен бастап облыстық басылымдар мен телерадиокомпанияларда басшылық қызметтерге дейінгі жолдан өтті. Ол Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін және Мәскеудегі А.М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітірді. Терең білімі мен мол тәжірибесі өңірлік және республикалық журналистиканың дамуына елеулі үлес қосуына мүмкіндік берді.
Ақылбек Шаяхметтің қызметінде мемлекеттік тіл мен ұлттық мәдениетті дамыту ерекше орын алады. Әр жылдары ол Қостанай облысындағы мемлекеттік құрылымдарда жауапты қызметтер атқарып, қазақ тілін дамытуға бағытталған қоғамдық ұйымдарға жетекшілік етті, сондай-ақ өңірдің мәдени және білім беру саясатын жүзеге асыруға белсене қатысты.
Ақылбек Қожаұлына кең танымалдық әкелген – оның әдеби шығармашылығы. Алғашқы өлеңдер жинағы 1977 жылы жарық көрді. Содан бері қаламгердің қаламынан поэзия, проза, драматургия және деректі әдебиет жанрларында қырықтан астам кітап шықты. Жазушы балалар әдебиетіне де ерекше көңіл бөліп, балалар мен жасөспірімдерге арналған он беске жуық кітап жазды.
Автордың ең танымал шығармаларының қатарында «Пирамида», «Менің орбитам», «Жер-бесік», «Қаздар-аққулар ұшады», «Дала дауысы», «Сөз» және басқа да кітаптары бар. Оның бірқатар шығармалары мектеп бағдарламасына енгізіліп, өлеңдері қазіргі қазақстандық әдебиет антологиясының үшінші томына енді.
Ақылбек Шаяхмет драматургия саласында да үлкен жетістіктерге жетті. Ахмет Байтұрсынұлына арналған «Алғыс пен қарғыс немесе жарық пен көлеңке», «Таза бұлақ», «Шоқанның мұңы», «Ыбырай өсиеті» және басқа да пьесалары оқырмандар мен театр қауымының жоғары бағасына ие болды. «Ыбырай өсиеті» пьесасы үшін қаламгер «Алтын қалам» ұлттық әдеби сыйлығының Гран-при жүлдесін иеленіп, жылдың үздік драматургі атанды.
Ақылбек Шаяхметтің шығармашылығы Қазақстаннан тыс жерлерде де кеңінен танымал. Ол Расул Ғамзатовтың, Якуб Коластың, Иван Драчтың, Арсений Тарковскийдің және Солтүстік Кавказ ақындарының шығармаларын қазақ тіліне аударып, ұлттық әдебиеттің көкжиегін кеңейтті. Аударма өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін халықаралық «Алтын көпір» сыйлығымен марапатталды.
Жазушының көпжылдық әдеби және қоғамдық қызметі көптеген мемлекеттік және қоғамдық марапаттармен атап өтілді. Ол Махмұд Қашқари атындағы халықаралық сыйлықтың, Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы халықаралық әдеби сыйлықтың, Қазақстан Жазушылар одағының халықаралық «Алаш» сыйлығының лауреаты. «Құрмет» орденімен, «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медальдарымен және басқа да марапаттармен наградталған.
Ақылбек Шаяхмет – филология ғылымдарының кандидаты, доцент, әдебиеттану мен шешендік өнер саласындағы ғылыми зерттеулердің авторы. Оның диссертациялық еңбегі Қостанай өңіріндегі поэтикалық және шешендік шеберліктің типологиялық ерекшеліктеріне арналған және отандық филология ғылымына қосылған маңызды үлес болып табылады.
Бүгінде Ақылбек Қожаұлы қоғамдық және білім беру салаларындағы белсенді қызметін жалғастырып келеді. 2014 жылдан бері зейнеткерлік демалыста болғанымен, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінің журналистика және коммуникативтік менеджмент кафедрасында қауымдастырылған профессор ретінде еңбек етуде.
Мерейтой иесі өзінің басты жетістігі ретінде тек кітаптары мен марапаттарын ғана емес, берекелі отбасын да мақтан тұтады. Жұбайы Бақытханмен бірге жарты ғасырдан астам уақыт тату-тәтті ғұмыр кешіп, бес бала тәрбиелеп өсірді. Бүгінде он төрт немере мен екі шөберенің қызығын көріп отыр.
Ақылбек Шаяхметтің мерейтойы – Қостанай өңірінің ғана емес, бүкіл елдің әдеби және мәдени қауымы үшін маңызды оқиға. Оның қаламынан туған құнды дүниелер мен ұлт мәдениетіне сіңірген еңбегі кейінгі ұрпаққа үлгі болып қала бермек.
Қаламыңыз мұқалмасын, ақын аға! Ел руханияты жолындағы еңбегіңіз жемісті бола берсін!
Айгүл НҰРАХМЕТОВА,
«Қостанай облысының мемлекеттік архиві» КММ
Құжаттарды пайдалану және жариялау бөлімінің басшысы