Оразалы ағаны алғаш рет 2008 жылы Қостанайға жұмыс іздеп келгенде көрдім. Қалалық газеттің қазақ редакциясында редактор екен. Кабинетінде жылы қабылдап, аудандық газетке басылған мақалама жоғары бағасын берді. Жазғаным туған ауылым туралы еді. Жас тілшіге одан артық қандай бақыт керек?
Еңбек жолымды бастағаныма бір-ақ жыл ғана болған. Алайда «Біздің Қостанай» қалалық газетінде жұмыс істеудің сәті түспеді. Басқа қызмет табыла кетті. Әйтсе де қазір ағамен бірге жұмыс істеп жүрген сияқтымыз. Редакциямызға күнара соғып, қал-жайымызды біліп тұрады. Мақалалары да жиі шығады. Ақыл-кеңесін де аяған емес.
Өнегелі өмірдің бастауы
Оразалы аға әлі де сол мен көрген қалпында. Адамдығынан айнығанын көрмедім де, естімедім де. Ағаларына жақсы іні болса, бізге, кейінгі буынға жақсы аға болып келеді.
Жақсанов Оразалы Отынбайұлы – қазақ журналистикасы мен руханиятына өзіндік үлес қосып келе жатқан көрнекті қаламгер, қоғам қайраткері. Ол 1956 жылы 5 мамырда Түркістан облысы, Сарыағаш ауданына қарасты Дербісек ауылында дүниеге келген. Қарапайым еңбек адамдарының ортасында өсіп, ауыл тіршілігінің тынысын ерте сезініп өсті. Бұл кейін оның шығармашылығына да әсер етіп, халықтың руханияты мен болмысын терең түсінетін журналист болып қалыптасуына негіз қалады.
Оқушы кезінен сөз өнеріне құмартып, аудандық және облыстық басылымдарға мақалалар жариялай бастады. Жас талаптың алғашқы туындылары-ақ оның болашақта үлкен журналист боларына жол ашқандай еді.
Өзі туған жеріне ат басын тіресе, соқпай кетпейтін қасиетті ордасы бар. Ол – аудандық «Сарыағаш» газетінің редакциясы.
«Сонау 1967 жылдары Дербісек ауылындағы Крупская атындағы орта мектептің жанындағы интернатта алтыншы сыныпта оқып жүрген кезімнен бастап сол кездегі «Қызыл Ту» (қазір «Сарыағаш») газетіне өлеңдерім, мақалаларым да жиі шығатын. Сол себептен қайда жүрмейін, өзімді осы газеттің штаттан тыс бір тілшісі ретінде сезінемін», – дейді ағамыз бір естелігінде.
1973 жылы орта білімді аяқтап, буыны қатпастан қарапайым жұмысшы болып еңбекке араласты. Қазығұрт ауданындағы жылжымалы-механикаландырылған колоннада және Сарыағаш аудандық колхозаралық құрылыс ұйымында істеді. Бұл жылдар оның өмірлік тәжірибесін байытып, төзімділік пен табандылыққа баулыды. 1975-1977 жылдары Отан алдындағы азаматтық борышын абыроймен өтеп, әскер қатарында шыңдалды.
Әскерден оралған соң білім жолын таңдап, Алматыдағы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетіне оқуға түседі. Университет қабырғасында кәсіби журналистиканың қыр-сырын меңгеріп, 1982 жылы жоғары білім алып шығады.
Бала күнінде көрген тәрбиесі оның азамат болып қалыптасуына көп септігін тигізді. Қаршадайынан тәртіпке, ұқыптылыққа үйренген Оразалы ағамыз студент кезінде тобының жетекшісі, коммунистер кеңесінің төрағасы, университет кәсіподақ комитетінің сектор меңгерушісі болды. Әртүрлі ұйымдардың басы-қасында жүріп, ұстаздарының сенімін ақтады.
Журналистикадағы жарқын жол
Баспасөз саласында бақытын еселеген Тобыл-Торғай өңірі болды десек қателеспейміз. Журналистикадағы еңбек жолын Қостанай облыстық «Коммунизм таңы» газетінде бастаған Оразалы Отынбайұлы қарапайым тілшіліктен тәжірибелі редактор дәрежесіне дейін өсті. Бұл басылымда ұзақ жылдар бойы әртүрлі бөлімдерде қызмет атқарып, өңірдің қоғамдық-саяси өмірін кеңінен жазды.
Кейін қалалық «Қостанай» газетіне ауысып, бас редактордың орынбасары, қазақ редакциясының редакторы қызметтерін абыроймен атқарды. Сонымен қатар республикалық деңгейдегі «Қазақ әдебиеті», «Жас Алаш», «Алтын Орда», «Ислам және өркениет», «Ана тілі» секілді беделді басылымдардың меншікті тілшісі ретінде ел өміріндегі маңызды мәселелерді қозғады. Әлі де қолынан қаламы түскен емес. Облыстық мешіттің баспасөз қызметін жандандырып отыр. Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бастамасымен және өңірдегі мешіт имамдары қолға алған әртүрлі іс-шараларды, жаңалықтарды ресми сайттарына жеделдетіп беріп отырады. Өз ісіне ұқыпты қарауға келгенде ағамыздың алдына ешкім түсе алмайтын шығар деп әзілдеймін кейде. Шынында солай, ойға алғанын жазғанша, ол жарық көргенше маза таппайтыны бар.
Оның журналистік қолтаңбасы өткірлігімен, шынайылығымен және адам тағдырына бейжай қарамайтын азаматтық ұстанымымен ерекшеленеді. Осы Тобыл-Торғай танабынан түлеген талай тарланның өмір жолын, қайраткерлігін, барлық болмысын талай мақалаға арқау етті.
Иә, Оразалы Отынбайұлы – өнімді жазушы. Оның қаламынан туған 30-ға жуық кітап қазақ әдебиеті мен публицистикасының қорын толықтырды. «Елім деп соққан жүрек», «Қайталанбас тұлғалар», «Майталмандар», «Өмір-керуен», «Қазақтың аяулы қыздары», «Қазақтың өнер жұлдыздары» секілді еңбектерінде ел тарихында із қалдырған тұлғалардың өмір жолы мен өнегелі ісі кеңінен суреттелген. Бұл шығармалар деректі еңбектер ғана емес, кейінгі ұрпаққа рухани тәрбие беретін тағылымды дүниелер ретінде бағаланады.
Оразалы Отынбайұлының қаламының қоғамдық ықпалы ерекше. Оның кезінде жарық көрген «Қазақтың баласы кімге керек?» атты мақаласы қоғамда үлкен серпіліс туғызып, жетімдер үйіндегі бір баланың қазақ отбасына қабылдануына себеп болды. Бұл – журналист сөзінің тағдыр шешетін күшке ие екенін дәлелдейтін тағылымды мысал. Мақаласының кейіпкері Марат бүгінде үйлі-баранды азамат.
Қоғамдық іске жанашыр
Оразалы Жақсанов журналист қана емес, қоғамдық мәселелерге белсене араласатын азамат ретінде де танымал. Ол Қостанай қалалық қоғамдық кеңесін басқарды, «АMANAT» партиясы жанындағы «Мирас» қоғамдық кеңесінің мүшесі.
Өңірдің рухани өміріне де айрықша үлес қосып жүр. Соның бір дәлелі – қазақтың көрнекті жазушысы, сатирик Сейіт Кенжеахметовке мемориалдық тақта орнатуға тікелей бастамашы болуы. Бұл да ұлт руханиятына деген жанашырлықтың нақты көрінісі. Қазір облыс орталығындағы Пушкин көшесіндегі 92-ші үйдің қабырғасынан ағаның бастамасымен қойылған тақтаны көре аласыз.
Көп жылғы қажырлы еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланды. Ол – Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері, Қазақстанның құрметті журналисі, халықаралық ақпараттану академиясының академигі. Әлем және Қазақстан Жазушылар, Журналистер одақтарының мүшесі.
Қостанай қаласының құрметті азаматы атануы – оның өңір дамуына қосқан үлесінің айқын дәлелі. Мемлекет басшысының Алғыс хаты мен мерейтойлық марапаттар да елеулі еңбегінің жемісі.
Қостанай облысы әкімінің, меценаттар клубының «Қазына» және Бейімбет Майлин сыйлықтарының лауреаты. ҚР Тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған мерекелік медалімен, Қазақстан Республикасы мәдениет және ақпарат министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталғаны тағы бар.
Отбасы – өмірінің тірегі
Қаламгер үшін отбасы – басты құндылық. Зайыбы Зора Қалиақбарқызы мәдениет саласында ұзақ жыл қызмет істеген білікті маман. Облыстық Ыбырай Алтынсарин мемориалдық музейінде бас қор сақтаушы болып еңбек етті.
Үш ұлын тәрбиелеп өсірген өнегелі әке ретінде де көпке үлгі. Бүгінде немерелерінің қызығын көріп отырған ардақты ата.
Тұңғышы Нұржан Е.Өмірзақов атындағы облыстық филармонияның әртісі. Ал ортаншысы Рауан мемлекеттік аудит саласында қызметте. Кенже ұлы Дарын ағылшын пәні тілінің мұғалімі. Әміре және Әмзе деген немерелері бар.
Оразалы ағаның бала тәрбиесіне айрықша мән беруі де айтуға тұрарлық. Әр перзентінің қоғамнан өз орнын табуға барын салды. Үлкен ұлының талай байқауға қатысуына жағдай жасап, өнерге баулыды. Ортаншысы да сөз өнерінен қара жаяу емес. Былтыр ғана мемлекеттік қызметшілер арасында өткен «Тіл шебері» облыстық байқауында жеңімпаз атанып, республикалық жарыстан да олжалы оралды. Кіші ұлы Дарын қазір фильм түсіріп, оқушыларына ізгілік жолын, оқу-білімді насихаттап жүр.
Оразалы Отынбайұлы еңбекке адалдығымен, ұлтқа қызмет етудің және қалам құдіретіне деген шексіз сенімімен де үлгі. Ол журналистиканы жай кәсіп емес, қоғам алдындағы жауапкершілік деп түсінді. Сондықтан ағаның есімі қазақ баспасөзінің тарихында азаматтық үннің, парасатты публицистиканың символы ретінде қалатыны анық.
