«Сағындырған әуендер» айдары: Халық әні «Самал тау»

«Самалтау»

Халық әні

Халық әндері халқымыздың баға жетпес асыл қазынасы. Авторлары ұмытылып, талай ғасыр сүзгісінен өтсе де, халық әндері деп аталып, ұрпақтан ұрпаққа жалғасын тауып, бүгінгі таңға жетуіне қазақтың әнші - жыршы, термешілерінің арқасында жалғасып келе жатқаны мәлім.

Дәстүрлі музыкасын насихаттаушы мамандардың айтуы бойынша жиырмасыншы ғасыр басында жолыққан дүрбелең көтеріліс пен қиыншылықтарынан кейін халқымыз ес жиып, ән айтуға жағдайы болмаған, сол кезде көптеген әндер де жойылып кеткен екен.

Архивте қалып, кейін шыққан әндердің бірі «Самалтау» – халық әні аталып кеткен ерекше шығармалардың бірі. Еріксіз көзге жас ұялатар мұңды туынды сонау 16- жылдардағы азулы биліктің қыспағын көріп, зорлықтың күшімен кетіп бара жатқан бозбаланың сол сәттегі күйін бейнелейтін жан айқайы деседі.

Дәстүрлі ән жанашыры, әнші Ерлан Төлеутай қанша ізденгенімен әнде айтылатын «Самалтау» деген жерді таба алмай, ұмытылып кеткен болу керек дейді. Әннің авторы да сол кеткеннен қайтып оралмаған болу керек, ән айтылу ерекшелігіне қарай Арқа жақта туған ән екенін байқауға болатынын айтады.

2021 жылдың 17 қаңтарында АҚШ президенті Джо Байденнің инаугурациялау апталығының ашылуына арналған салтанаты өтті. Ұлықтау іс-шарасында қазақстандық әнші Димаш Құдайберген халық әні «Самалтауды» орындады. Бұл АҚШ пен Қазақстан арасындағы қарым-қатынасының бүкіл тарихында біздің елден алғаш қатысқан әртіс болды.