altynsarin
amangeldy
auliekol
denisov
jangeldin
jitiqara
qamysty
qarabalyq1
qarasu
mailin
mendiqara
miras
naurzum
sarykol
tobyl
uzunkol
fedorov
arqalyq
lisakov
rudny
Портал туралыОрталық туралыХалықтық ұжымдарМҰ сайттарыСұхбатГалереяШабыт қанатындаБіз БАҚ-таСұрақ-жауап
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢМӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢАҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛЫ
Қостанай облысы әкімдігінің мәдениет басқармасының
Русский
🌐 culture_qostanai 🇰🇿
ДК нұсқасы
«Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» айдары: Жантөре «Шалқыма» - орындаған Рысбай Ғабдиев
01.06.2021
2420
0


 
Жантөре «Шалқыма»

 
Ертеде, ел Жайық өзенінің күншығыс бетін қыста қоныс етсе, күн батыс бетін жаз жайлауы етіп пайдаланған кездері де болған. Осындай бір жылдары көктем ерте шығып, мыңғыраған төрт түлік малмен, қаптаған қалың ел жылдағы әдетінше Жайықтан өтіп жатады. 
 
Көктемде ауылға жан бітіп, жарқын – жарқын әзіл сөздер айтылып, қыз-келіншектердің сыңғырлаған әдемі күлкісі дала қызығына айналады. Ұлы дүрбелең. Айнала жасыл желек, көк майса шалғын шөп мазаңды алып, делебеңді қоздырады. Біреуді-біреу аңсап іздегендей күй сезімге түсесің. Мұндайды суреттеуге тек ақынның ғана сезімтал жүрегі, күйшінің күмбірлеген күйінің ғана құдыреті жетеді.
Қора, қора, қой жатыр.
Қарын, қарын, май жатыр.
Түйе, түйе, жүк жатыр.
 Аулы, ауыл, ел жатыр.
-десе ақындар, күйшілер небір әдемі күйлерді домбыраның көмейінен төгілткен.
 
Дәл осындай бір жылдары Жантөренің ауылы да көктемде Жайықтан өтіп, келесі жақтағы беткейге қонып жатады. Сол кездегі әдет-салт бойынша елдің игі-жақсылары бас қосып, Жайықтың арғы бетіне елден бұрынырақ шығып қарап тұратын. Жантөре де қасына жиналған төре ауылының игі жақсыларымен бірге арғы бетке өтіп алды. Айналасы тегіс көрінетін, биіктеу жар төбенің басына қалы кілемдер мен текеметтерді төсетті де, өзі төңірекке қырағы көзімен көңілі толып қарап тұрады.
 
Жантөре жастайынан өте зерек, сөзге ұста, әрі шешен, он саусағынан күй төгілген ақынжанды адам еді. Көз алдындағы көктемгі даланың ғажайып осындай көрінісі көңіл күйін тасытса керек. Төре жанында тұрған қаптаулы қарағай домбырасын қолына алып беті-жүзі алабұртып, бір керемет сазды әуенді құйқылжыта төгілтті дейді. Бұрын соңды мұндай сазды естімеген ағайындары, қасындағы ел жақсылары, домбыраның үніне елтіп, берілген күйі тым-тырыс отыр. 
 
Бір кезде Төре күйін бітіріп, домбыраны қасында жатқан көпшілікке сүйей салды. Басын көтеріп жан-жағына жалт қарады. Айнала үнсіз. Қапелімде не болып қалғанын, алғашқы сәтте төренің өзі де түсінбей қалды. «Бұлары несі» деп ойлады сезіктеніп. Бір кезде көптің ішінен бір ағайыны: «Төре, жаңағы күйіңіз бұрын соңды біз естімеген, керемет саз болды» дегенде ғана мән-жайды енді түсінген Жантөре: « Е, е, е! Ол мынау төгіліп Жайықтан өтіп жатқан еліме қарап, көңілімнің шалқып кеткені ғой!» деген екен.
 
Сөйтіп, «Шалқыма» күйі Жантөренің кеудесінен қарлығаштың балапанындай ұшып шығып, қазақтың кең даласын аралап кеткен дейді, айтушылар. 
(Күйдін шығу тарихын жазып алған Тмат Мерғалиев.)
ПІКІРЛЕР (0)
ЖІБЕРУ
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Бөлімге өту >>
17.06.2026
Б. Майлин мәдениет үйі
Аудандық мәдениет үйінде Әкелер күні аталып өтті
12.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
12 маусым күні сағат 10:00-де «Мирас» қалалық мәдениет сарайында «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында сенбілік өтті
10.06.2026
Б. Майлин мәдениет үйі
Мәдени мұра – ұлт қазынасы
06.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
6 маусым күні сағат 19:00-де Триатлон саябағында «Мирас» қалалық мәдениет сарайының солисі Дәулет Ақтановтың қатысуымен «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында концерті өтті
05.06.2026
Денисов мәдениет үйі
5 июня 2026 года на центральной площади села Денисовка состоялось яркое открытие месячной акции «Күмбірле, төкпе домбыра» ко Дню национальной домбры
05.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
5 маусым күні сағат 17:00-де Сити-центр сахнасында Ұлттық домбыра күніне арналған «Күй шеруі» атты концерттік бағдарлама өтті
05.06.2026
Б. Майлин мәдениет үйі
Жанымыздың жыр-сазы: Бейімбет Майлин ауданында Домбыра күніне арналған айлық басталды!
04.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
4 маусым күні сағат 18:00-де қала орталық сахнасында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күніне арналған «Еліміздің рәміздері – мақтанышымыз» атты мерекелік концерт өтті
04.06.2026
Денисов мәдениет үйі
2026 жылдың 4 маусым күні Денисовка ауылында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздер күніне арналған Ту көтеру рәсімі өтті.
04.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
#REPOST @zhuldyz_studio Домбыра күніне арналған «КҮЙ ШЕРУІ» мерекелік концертіне дайындық
04.06.2026
Әулиекөл мәдениет үйі
Мемлекеттік рәміздер күніне арналған салтанатты Ту көтеру рәсімі өтті.
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Халықаралық балаларды қорғау күні
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Ақылбек Қожаұлы Шаяхметтің 75 жас мерейтойына арналған шығармашылық кеші.
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Патриоттық әндер фестивалі
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Қазақстан халқының бірлігі күні
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Наурыз мейрамы
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
«Алтын микрофон-2026»
03.06.2026
Қостанай ауданы мәдениет үйі
Қалибек Деріпсалдинді еске алуға арналған «Сағыныш сазы» атты кеш өтті.
02.06.2026
Әулиекөл мәдениет үйі
Әулиекөл аудандық мәдениет үйінде көрнекті ақын, жазушы, драматург, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Қазақстанның Құрметті журналисі, халықаралық және республикалық әдеби сыйлықтардың лауреаты Ақылбек Қожаұлы Шаяхметтің 75 жылдық мерейтойы қарсаңында шығармашылық кездесу ұйымдастырылды.
02.06.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
Қостанай қаласында Ұлттық домбыра күніне арналған «КҮЙ ШЕРУІ» мерекелік концерті өтеді!
ӨЗГЕ ЖАҢАЛЫҚТАР
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Аудандық мәдениет үйінде Әкелер күні аталып өтті
Автор: Б. Майлин мәдениет үйі
17.06.2026
Мәдени мұра – ұлт қазынасы
Автор: Б. Майлин мәдениет үйі
10.06.2026
Халықаралық балаларды қорғау күні
Автор: Қостанай ауданы мәдениет үйі
03.06.2026
Патриоттық әндер фестивалі
Автор: Қостанай ауданы мәдениет үйі
03.06.2026
Қазақстан халқының бірлігі күні
Автор: Қостанай ауданы мәдениет үйі
03.06.2026
Наурыз мейрамы
Автор: Қостанай ауданы мәдениет үйі
03.06.2026
«Алтын микрофон-2026»
Автор: Қостанай ауданы мәдениет үйі
03.06.2026
Байланыс ақпараттары:
Қостанай облысы әкімдігі Мәдениет басқармасының «Облыстық көркемөнерпаздардың халық шығармашылығы мен кинобейнеқор орталығы» КМҚК
Заңды мекен-жайы:
110000, Қазақстан Республикасы, Қостанай қаласы,
Лермонтов көшесі, 15
Деректемелер:
БСН 990340002744
ЖСК KZ8594807KZT22031664
«Еуразиялық банк» АҚ
БСК EURIKZKA
Байланыс:
+7 (7142) 562-428
+
Сообщение сайта
+
Заказ обратного звонка
ОТПРАВИТЬ
+
Рұқсат
Кіру