culture_altynsarin
culture_amangeldy
culture_auliekol
culture_denisov
culture_jangeldin
culture_jitiqara
culture_qamysty
culture_qarabalyq1
culture_qarasu
culture_mailin
culture_mendiqara
culture_miras
culture_naurzum
culture_sarykol
culture_tobyl
culture_uzynkol
culture_fedorov
culture_arqalyq
culture_lisakov
culture_rudny
Bizdiń MindetimizOrtalyq qurylymyQostanaı obl. Halyqtyq (Úlgili) ujymdaryQostanaı obl.metsenattar klýbynyń laýreattaryFoto jáne beine galereiasyQostanai oblysynyń MÚ saittarySuhbat jáne tikelei efirler«SHABYT QANATYNDA» jýrnalyBiz BAQtaSuraq-jaýap
QOSTANAI OBLYSYNYŃMÁDENIET ÚILERINIŃAQPARATTYQ PORTALY
Qostanaı oblysy ákimdiginiń mádenıet basqarmasynyń
№1 Qazaqstanda
«Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» айдары: Жантөре «Шалқыма» - орындаған Рысбай Ғабдиев
01.06.2021
343
0


 
Жантөре «Шалқыма»

 
Ертеде, ел Жайық өзенінің күншығыс бетін қыста қоныс етсе, күн батыс бетін жаз жайлауы етіп пайдаланған кездері де болған. Осындай бір жылдары көктем ерте шығып, мыңғыраған төрт түлік малмен, қаптаған қалың ел жылдағы әдетінше Жайықтан өтіп жатады. 
 
Көктемде ауылға жан бітіп, жарқын – жарқын әзіл сөздер айтылып, қыз-келіншектердің сыңғырлаған әдемі күлкісі дала қызығына айналады. Ұлы дүрбелең. Айнала жасыл желек, көк майса шалғын шөп мазаңды алып, делебеңді қоздырады. Біреуді-біреу аңсап іздегендей күй сезімге түсесің. Мұндайды суреттеуге тек ақынның ғана сезімтал жүрегі, күйшінің күмбірлеген күйінің ғана құдыреті жетеді.
Қора, қора, қой жатыр.
Қарын, қарын, май жатыр.
Түйе, түйе, жүк жатыр.
 Аулы, ауыл, ел жатыр.
-десе ақындар, күйшілер небір әдемі күйлерді домбыраның көмейінен төгілткен.
 
Дәл осындай бір жылдары Жантөренің ауылы да көктемде Жайықтан өтіп, келесі жақтағы беткейге қонып жатады. Сол кездегі әдет-салт бойынша елдің игі-жақсылары бас қосып, Жайықтың арғы бетіне елден бұрынырақ шығып қарап тұратын. Жантөре де қасына жиналған төре ауылының игі жақсыларымен бірге арғы бетке өтіп алды. Айналасы тегіс көрінетін, биіктеу жар төбенің басына қалы кілемдер мен текеметтерді төсетті де, өзі төңірекке қырағы көзімен көңілі толып қарап тұрады.
 
Жантөре жастайынан өте зерек, сөзге ұста, әрі шешен, он саусағынан күй төгілген ақынжанды адам еді. Көз алдындағы көктемгі даланың ғажайып осындай көрінісі көңіл күйін тасытса керек. Төре жанында тұрған қаптаулы қарағай домбырасын қолына алып беті-жүзі алабұртып, бір керемет сазды әуенді құйқылжыта төгілтті дейді. Бұрын соңды мұндай сазды естімеген ағайындары, қасындағы ел жақсылары, домбыраның үніне елтіп, берілген күйі тым-тырыс отыр. 
 
Бір кезде Төре күйін бітіріп, домбыраны қасында жатқан көпшілікке сүйей салды. Басын көтеріп жан-жағына жалт қарады. Айнала үнсіз. Қапелімде не болып қалғанын, алғашқы сәтте төренің өзі де түсінбей қалды. «Бұлары несі» деп ойлады сезіктеніп. Бір кезде көптің ішінен бір ағайыны: «Төре, жаңағы күйіңіз бұрын соңды біз естімеген, керемет саз болды» дегенде ғана мән-жайды енді түсінген Жантөре: « Е, е, е! Ол мынау төгіліп Жайықтан өтіп жатқан еліме қарап, көңілімнің шалқып кеткені ғой!» деген екен.
 
Сөйтіп, «Шалқыма» күйі Жантөренің кеудесінен қарлығаштың балапанындай ұшып шығып, қазақтың кең даласын аралап кеткен дейді, айтушылар. 
(Күйдін шығу тарихын жазып алған Тмат Мерғалиев.)
Pikirler (0)
Jiberỳ
MÁDENIET ÚILERINIŃ JAŃALYQTARY
bólimge ótý >>
10.08.2022
ÁDISTEMELIK JINAQ дом культуры
MINDAL ' - ҚОСЫМША БІЛІМ
10.08.2022
МЕТОДИЧЕСКАЯ КОПИЛКА дом культуры
Записать ребенка в кружок или секцию в Костанайской области теперь стало проще
10.08.2022
г. Костанай дом культуры
«Город в моем телефоне»
10.08.2022
BASTY дом культуры
ТУҒАН КҮНІҢІЗ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!
10.08.2022
МЕТОДИЧЕСКАЯ КОПИЛКА дом культуры
MINDAL' — ДОПОЛНИТЕЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
09.08.2022
Главная дом культуры
ПОЗДРАВЛЯЕМ С ДНЁМ РОЖДЕНИЯ!
09.08.2022
Главная дом культуры
19 августа в 21:00 в честь дня города на Центральной площади города Костанай пройдёт Первый большой сольный концерт Дуэта «BRO»
09.08.2022
BASTY дом культуры
19 тамызда сағат 21: 00-де қала күніне орай Қостанай қаласының Орталық алаңында "BRO" дуэтінің алғашқы үлкен жеке концерті өтеді
09.08.2022
Қостанай қ. дом культуры
19 тамызда сағат 21: 00-де қала күніне орай Қостанай қаласының Орталық алаңында "BRO" дуэтінің алғашқы үлкен жеке концерті өтеді
09.08.2022
г. Костанай дом культуры
19 августа в 21:00 в честь дня города на Центральной площади города Костанай пройдёт Первый большой сольный концерт Дуэта «BRO»
08.08.2022
BASTY дом культуры
Ұлт көсемі Ахмет Байтұрсынұлының 150- жылдық мерейтойына арналған Халық әндері мен Ахмет Байтұрсынұлы әндерінен Республикалық әншілер байқауының ЕРЕЖЕСІ
06.08.2022
BAIQAÝLAR MEN FESTIVALDAR дом культуры
Сахнада рудныйлық өнерпаздар
05.08.2022
BASTY дом культуры
БАСПАСӨЗ ХАБАРЛАМАСЫ
05.08.2022
Главная дом культуры
ПРЕСС-РЕЛИЗ
05.08.2022
Главная дом культуры
ПЯТНИЦА ЖДЕТ ГОСТЕЙ!
05.08.2022
BASTY дом культуры
ТУҒАН КҮНІҢІЗБЕН ҚҰТТЫҚТАЙМЫЗ!
05.08.2022
г. Костанай дом культуры
Дорогие костанайцы и гости города! 19 и 20 августа мы приглашаем вас на празднование 143-летия города Костанай!
04.08.2022
Главная дом культуры
5 августа в 16:30ч. в Городском парке культуры и отдыха на сценической площадке центрального сквера пройдёт очередная концертная программа Творческого марафона «DALA FEST», посвящённого 150-летию Ахмета Байтурсынова, в которой примут участие творческие коллективы и исполнители города Рудный
04.08.2022
BASTY дом культуры
5 тамыз сағат 16.30 Қалалық мәдениет және демалыс саябағында, Орталық саябақ сахна алаңында Рудный қаласының шығармашылық ұжымдары мен орындаушыларының қатысуымен Ахмет Байтұрсынұлының 150 жылдығына арналған «DALA FEST» шығармашылық марафонының кезекті концерті өтеді
03.08.2022
Главная дом культуры
ПОЗДРАВЛЯЕМ С ЮБИЛЕЕМ!
ÓZGE JAŃALYQTAR
MÁDENIET ÚILERINIŃ JAŃALYQTARY
Бас қаланың туған күніне орай
Автор: Б. Майлин дом культуры
05.07.2022
Ary qaraı
«ALTYN DOMBYRA-2022»
Автор: Федоров дом культуры
04.07.2022
Ary qaraı
Baılanys aqparattary:
Qostanaı oblysy ákimdigi mádenıet basqarmasynyń "Oblystyq qórkemónerpazdardyń halyq shyǵarmashylyǵy men kınobeıneqor ortalyǵy" KMQK
Zańdy mekenjaıy:
110000, Qazaqstan Respýblıkasy, Qostanaı q.,
Lermontov kόshesi, 15
Rekvızıtter:
BIN 990340002744
IIK KZ106010221000002720
AQ «Qazaqstan Halyq Banki»
BIK HSBKKZKX
Telefony:
+7 (7142) 562-428
+
Сообщение сайта
+
Заказ обратного звонка
ОТПРАВИТЬ
+
Рұқсат
Kirý