altynsarin
amangeldy
auliekol
denisov
jangeldin
jitiqara
qamysty
qarabalyq1
qarasu
mailin
mendiqara
miras
naurzum
sarykol
tobyl
uzunkol
fedorov
arqalyq
lisakov
rudny
Портал туралыОрталық туралыХалықтық ұжымдарМҰ сайттарыСұхбатГалереяШабыт қанатындаБіз БАҚ-таСұрақ-жауап
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢМӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢАҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛЫ
Қостанай облысы әкімдігінің мәдениет басқармасының
Русский
15 НАУРЫЗ - РЕФЕРЕНДУМ
ДК нұсқасы
«Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» айдары: Жантөре «Шалқыма» - орындаған Рысбай Ғабдиев
01.06.2021
2227
0


 
Жантөре «Шалқыма»

 
Ертеде, ел Жайық өзенінің күншығыс бетін қыста қоныс етсе, күн батыс бетін жаз жайлауы етіп пайдаланған кездері де болған. Осындай бір жылдары көктем ерте шығып, мыңғыраған төрт түлік малмен, қаптаған қалың ел жылдағы әдетінше Жайықтан өтіп жатады. 
 
Көктемде ауылға жан бітіп, жарқын – жарқын әзіл сөздер айтылып, қыз-келіншектердің сыңғырлаған әдемі күлкісі дала қызығына айналады. Ұлы дүрбелең. Айнала жасыл желек, көк майса шалғын шөп мазаңды алып, делебеңді қоздырады. Біреуді-біреу аңсап іздегендей күй сезімге түсесің. Мұндайды суреттеуге тек ақынның ғана сезімтал жүрегі, күйшінің күмбірлеген күйінің ғана құдыреті жетеді.
Қора, қора, қой жатыр.
Қарын, қарын, май жатыр.
Түйе, түйе, жүк жатыр.
 Аулы, ауыл, ел жатыр.
-десе ақындар, күйшілер небір әдемі күйлерді домбыраның көмейінен төгілткен.
 
Дәл осындай бір жылдары Жантөренің ауылы да көктемде Жайықтан өтіп, келесі жақтағы беткейге қонып жатады. Сол кездегі әдет-салт бойынша елдің игі-жақсылары бас қосып, Жайықтың арғы бетіне елден бұрынырақ шығып қарап тұратын. Жантөре де қасына жиналған төре ауылының игі жақсыларымен бірге арғы бетке өтіп алды. Айналасы тегіс көрінетін, биіктеу жар төбенің басына қалы кілемдер мен текеметтерді төсетті де, өзі төңірекке қырағы көзімен көңілі толып қарап тұрады.
 
Жантөре жастайынан өте зерек, сөзге ұста, әрі шешен, он саусағынан күй төгілген ақынжанды адам еді. Көз алдындағы көктемгі даланың ғажайып осындай көрінісі көңіл күйін тасытса керек. Төре жанында тұрған қаптаулы қарағай домбырасын қолына алып беті-жүзі алабұртып, бір керемет сазды әуенді құйқылжыта төгілтті дейді. Бұрын соңды мұндай сазды естімеген ағайындары, қасындағы ел жақсылары, домбыраның үніне елтіп, берілген күйі тым-тырыс отыр. 
 
Бір кезде Төре күйін бітіріп, домбыраны қасында жатқан көпшілікке сүйей салды. Басын көтеріп жан-жағына жалт қарады. Айнала үнсіз. Қапелімде не болып қалғанын, алғашқы сәтте төренің өзі де түсінбей қалды. «Бұлары несі» деп ойлады сезіктеніп. Бір кезде көптің ішінен бір ағайыны: «Төре, жаңағы күйіңіз бұрын соңды біз естімеген, керемет саз болды» дегенде ғана мән-жайды енді түсінген Жантөре: « Е, е, е! Ол мынау төгіліп Жайықтан өтіп жатқан еліме қарап, көңілімнің шалқып кеткені ғой!» деген екен.
 
Сөйтіп, «Шалқыма» күйі Жантөренің кеудесінен қарлығаштың балапанындай ұшып шығып, қазақтың кең даласын аралап кеткен дейді, айтушылар. 
(Күйдін шығу тарихын жазып алған Тмат Мерғалиев.)
ПІКІРЛЕР (0)
ЖІБЕРУ
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Бөлімге өту >>
14.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
2026 жылғы 14–22 наурыз аралығында Қостанайда Наурыз мейрамын мерекелеу бағдарламасы
13.03.2026
Б. Майлин мәдениет үйі
Көрісу күні – Амал мерекесі
13.03.2026
Әулиекөл мәдениет үйі
«Алтын микрофон – 2026» облыстық әншілер байқауының аудандық іріктеу кезеңі Әулиекөл аудандық мәдениет үйі концерт залында жоғары деңгейде өтті.
12.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
19 наурыз • 18:30 | ҚР еңбек сіңірген қайраткері Александр Евсюковтың жетекшілігімен — қалалық «Big Band» джаз оркестрінің концерті
10.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
ALAU TV: «Әйел бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді»
09.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
Халықаралық әйелдер күніне арналған «Аналарға мың алғыс» концерті
08.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
8 наурыз күні сағат 15:00-де «Мирас» қалалық мәдениет сарайында Халықаралық әйелдер күніне арналған «Аналарға мың алғыс» атты мерекелік іс-шара өтті
08.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
8 наурыз — Халықаралық әйелдер күнімен құттықтаймыз! 🌷
06.03.2026
Б. Майлин мәдениет үйі
Көктем. Сұлулық. Әлем.
06.03.2026
Денисов мәдениет үйі
2026 жылдың 6 наурыз күні Денисов аудандық үйінде «Меркелеріңмен сүйікімді ханымдар!» атты концерттік бағдарлама өтті.
06.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
5 наурыз күні «Мирас» қалалық мәдениет сарайында өткен 8 наурыз — Халықаралық әйелдер күніне арналған «Нәзік жандарға арнау» мерекелік концертінің бейнеролигі
06.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
#REPOST @qostanai_tany - ✅ 8 наурыз - Халықаралық әйелдер күнін мерекелеу құрметіне орай «Мирас» мәдениет үйінде Қостанай қаласының әкімі Марат Жүндібаев аруларды құттықтады, мерекелік концерт өтті
06.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
6 наурыз күні сағат 10:00-де KIA Qazaqstan автомобиль зауытында Халықаралық әйелдер күні -8 наурыз мерекесіне арналған мерекелік концерт өтті. Іс-шара кәсіпорын қызметкерлері үшін көктемнің сұлулық пен әйелдерге деген құрметтің мерекесіне орай ұйымдастырылды
06.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
#REPOST @marat_zhundubaev - ✅ 8 наурыз - Халықаралық әйелдер күнін мерекелеу құрметіне орай «Мирас» мәдениет үйінде мерекелік концерт өтті
06.03.2026
Әулиекөл мәдениет үйі
Көктемнің ең нәзік, ең шуақты мерекесі — 8 наурыз Халықаралық әйелдер күні Әулиекөл аудандық мәдениет үйінің концерт залында ерекше сән-салтанатпен аталып өтті.
05.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
5 наурыз күні сағат 16:00-де «Мирас» Қалалық мәдениет сарайында 8 Наурыз — Халықаралық әйелдер күніне арналған «Нәзік жандарға арнау» атты мерекелік концерт өтті
05.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
«Мирас» қалалық мәдениет сарайында 5 наурыз күні өткен 8 наурыз — Халықаралық әйелдер күніне арналған «Нәзік жандарға арнау» мерекелік концертінен фоторепортаж
04.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
4 наурызда сағат 11:00-де Қостанай әлеуметтік-техникалық университетінде 8 наурыз – Халықаралық әйелдер күніне арналған мерекелік концерт өтті🌷✨🌸
04.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
8 наурыз күні сағат 15:00-де Халықаралық әйелдер күніне арналған мерекелік концертке шақырамыз! Кіру тегін.
02.03.2026
Қостанай қ. мәдениет үйі
2 наурыз күні сағат 18:30-да «Мирас» мәдениет сарайында «BigBand» муниципалдық эстрадалық-джаз оркестрінің «Весеннее настроение в джазовых тонах» атты концерті өтті
ӨЗГЕ ЖАҢАЛЫҚТАР
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Көрісу күні – Амал мерекесі
Автор: Б. Майлин мәдениет үйі
13.03.2026
8 наурыз — Халықаралық әйелдер күнімен құттықтаймыз! 🌷
Автор: Қостанай қ. мәдениет үйі
08.03.2026
Көктем. Сұлулық. Әлем.
Автор: Б. Майлин мәдениет үйі
06.03.2026
Байланыс ақпараттары:
Қостанай облысы әкімдігі Мәдениет басқармасының «Облыстық көркемөнерпаздардың халық шығармашылығы мен кинобейнеқор орталығы» КМҚК
Заңды мекен-жайы:
110000, Қазақстан Республикасы, Қостанай қаласы,
Лермонтов көшесі, 15
Деректемелер:
БСН 990340002744
ЖСК KZ8594807KZT22031664
«Еуразиялық банк» АҚ
БСК EURIKZKA
Байланыс:
+7 (7142) 562-428
+
Сообщение сайта
+
Заказ обратного звонка
ОТПРАВИТЬ
+
Рұқсат
Кіру