Бұл – жай ғана мерейтойлық кеш емес, өнерге адалдықтың, туған жерге деген перзенттік махаббаттың, ұлттық музыкаға деген шынайы құрметтің тоғысқан рухани думаны болды. Торғай десе, ең алдымен оның сайын даласынан тербелген ән мен күй, жыр мен дастан, ел тарихын ұрпаққа жеткізген өнер иелері ойға оралады. Осы киелі топырақта дүниеге келіп, оның табиғатын, тарихын, елін-жерін шығармашылығына арқау еткен Бақытжан Сәуекеновтің де өнердегі өзіндік қолтаңбасы қалыптасты. Сазгердің ғұмыр жолына көз салсақ, оның шығармашылығы туған жермен тамырлас екенін аңғарамыз. Торғайдың кең даласы, елдің дархан мінезі, туған өлкенің тұмса табиғаты, атадан балаға жалғасқан салт-дәстүр – бәрі де оның жүрегінен әуен болып төгіліп, ән болып өрілді.

 

Сазгер үшін туған жер – әннің бастауы, ел – шабыттың қайнар көзі. Сондықтан оның шығармаларынан туған өлкенің тынысын, елге деген сағынышты, ұлттық рух пен азаматтық үнді сезінуге болады. Мерейтой иесінің сан жылдық шығармашылық еңбегі – Торғай өңірінің мәдени шежіресімен біте қайнасқан дүние. Ол талай жыл бойы өнер саласында еңбек етіп, мәдениеттің дамуына, ұлттық өнердің насихатталуына, жас ұрпақтың рухани тәрбиесіне өзіндік үлесін қосып келеді. Оның әндері талай сахнада шырқалып, талай буынның жүрегіне жол тапты.

 

Кеш барысында Бақытжан Дәуренұлының шығармашылық мұрасы кеңінен дәріптеліп, оның елге, жерге, туған Торғайына деген ыстық ықыласын жеткізетін әсем әндері орындалды. Мерейтойлық кештің шымылдығы да мазмұнды өнер бағдарламасымен түрілді. Сахна төрінде ұлттық өнердің сан қырын танытқан өнер ұжымдары мен жеке орындаушылар өнер көрсетті. Атап айтқанда, «Ғасырлар пернесі» этнографиялық-фольклорлық халық ансамблі, «Шертер» фольклорлық ансамблі, «Кербез сұлу» жетігеншілер ансамблі, Арқалық жігіттер триосы, сондай-ақ өнерлі Жоламановтар мен Ражановтар отбасылары кештің сәнін келтірді. Елге танымал әншілер Байдос Қожасағиев пен Аслан Қанапиннің орындауындағы әндер де көрермен көңілінен шықты. Сонымен қатар, жергілікті өнерпаздар мерейтой иесінің шығармаларын орындап, сахнаға ерекше жылу мен көркемдік сипат берді. Әсем әнге көмкерілген кеште ұлттық аспаптардың үні де айрықша әсер қалдырды. Домбыраның қоңыр үні, жетігеннің нәзік сазы, халық әндерінің сырлы әуені Торғай төрін ерекше бір рухани күйге бөледі. Бұл күні сахнада өнер көрсеткен әрбір орындаушының өнерінен мерейтой иесіне деген құрмет анық сезілді. Өйткені Бақытжан Сәуекенов – тек ән шығарған сазгер ғана емес, өзінің шығармашылығымен туған жердің рухын ұлықтап келе жатқан өнер жанашыры.

 

Кешке арнайы келген құрметті меймандар да мерейтой иесіне жүрекжарды тілектерін білдірді. Олардың қатарында Елубай Өмірзақов атындағы Қостанай облыстық филармониясының басшысы Бағдат Оспанов және Қостанай облысы мәдениет басқармасына қарасты облыстық халық шығармашылығы мен кинобелдеу орталығының әдіскері Мұрат Нағашыбай болды. Құрметті қонақтар Бақытжан Дәуренұлын мерейлі жасымен құттықтап, оның мәдениет пен өнер саласындағы еңбегіне жоғары баға берді. Сазгердің шығармашылық ізденісі мен ұлттық өнерге сіңірген еңбегінің кейінгі буын үшін өнеге екеніне тоқталды. Мерейтой иесіне арналған ізгі тілектер легі де бір арнаға тоғысты. Аудан әкімі Дінмұхамбет Бидашев және өнер жанашырлары, әріптестері мен жерлестері сазгердің азаматтық болмысы мен шығармашылық еңбегін атап өтіп, оған зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, отбасы амандығы мен шығармашылық шабыт тіледі.

 

Кештің ең толқынысты тұсы – қорытынды бөлім болды. Сахна төріне кешке қатысқан барлық өнерпаздар көтеріліп, мерейтой иесі Бақытжан Дәуренұлымен бірге оның жүрегінен шыққан, Торғайға деген перзенттік махаббаттың музыкалық айнасына айналған «Туған жер – Торғайым!» әнін көпшілік болып орындады. Әуезді ән зал ішін кернеп, көрермен көңіліне ерекше әсер сыйлады. Туған жердің қадірін жырлаған әннің әрбір сөзі мен әуені осы кештің негізгі мазмұнын айқындағандай болды. Өнерпаздармен бірге көрерменнің де әнге қосылып, рухани үндестік табуы – кештің шынайы әсерін танытқан ерекше сәт еді. Сол сәтте сахна мен залдың арасы ажырамағандай әсер қалды. Бір әуенге ұйыған жұртшылық туған жерге деген махаббатын ән арқылы білдірді. Көрермендердің орнынан тұрып, өнерпаздарға және мерейтой иесіне қошемет көрсетуі де кештің қаншалықты жоғары бағаланғанын аңғартты.

 

Өнер – уақытпен бірге жасайтын құндылық. Ал шынайы өнерпаздың шығармасы жылдар өткен сайын өз бағасын жоғалтпай, керісінше кейінгі ұрпақтың рухани қажетіне айналады. Осы тұрғыдан алғанда, Бақытжан Сәуекеновтің шығармашылық мұрасы – Торғай мәдениетінің алтын қорын толықтыратын құнды дүниелердің бірі. Оның әндері арқылы туған жердің тынысы сезіледі. Әуендерінен елге деген сағыныш, азаматтық сезім, ұлттық болмыс пен туған өлкенің қадірі көрініс табады.

 

Жетпіс бес жыл – ғибратты ғұмырдың бір белесі. Бұл – өткенге есеп беріп, атқарылған істі таразылайтын, алдағы күнге жаңа мақсат қоятын мерейлі кезең. Бақытжан Дәуренұлы үшін де бұл мерейтой – өнер жолындағы еңбегінің ел алдында бағаланған, шығармашылық мұрасының ұрпаққа ұсынылған айтулы күні болды. Торғай төрінде өткен «Туған жер – Торғайым!» атты шығармашылық кеш осылайша ән мен күйге, тағылым мен құрметке толы мазмұнды мерекеге ұласты. Кеш соңында көрермен көңілінде бір ғана ой қалды: туған жердің топырағынан тамыр алған өнер ешқашан өлмейді. Ол бір ұрпақтан екінші ұрпаққа жалғасып, елдің рухани жадында өмір сүре береді. Бақытжан Сәуекеновтің өнер жолы да – осының айқын дәлелі. Оның әуені – Торғайдың үні, әні – елге деген сағыныштың сазы, ал шығармашылық мұрасы – кейінгі ұрпаққа қалатын рухани аманат.

 

Өнері елге мұра, әуені ұрпаққа аманат болған сазгердің 75 жылдық мерейтойына арналған бұл кеш Торғай жұртшылығының жүрегінде ұзақ сақталатын рухани мерекеге айналды.

 

Байбатыр АХМЕТБЕК,

Жанкелдин ауданы