culture_altynsarin
culture_amangeldy
culture_auliekol
culture_denisov
culture_jangeldin
culture_jitiqara
culture_qamysty
culture_qarabalyq1
culture_qarasu
culture_mailin
culture_mendiqara
culture_miras
culture_naurzum
culture_sarykol
culture_tobyl
culture_uzynkol
culture_fedorov
culture_arqalyq
culture_lisakov
culture_rudny
Bizdiń MindetimizOrtalyq qurylymyQostanaı obl. Halyqtyq (Úlgili) ujymdaryQostanaı obl.metsenattar klýbynyń laýreattaryFoto jáne beine galereiasyQostanai oblysynyń MÚ saittarySuhbat jáne tikelei efirler«SHABYT QANATYNDA» jýrnalyBiz BAQtaSuraq-jaýap
QOSTANAI OBLYSYNYŃMÁDENIET ÚILERINIŃAQPARATTYQ PORTALY
Qostanaı oblysy ákimdiginiń mádenıet basqarmasynyń
№1 Qazaqstanda
«Күйші – Айтбай Мұздахановтың мәдени мұрасы»
19.06.2020
674
0
МӘДЕНИ МҰРА



Қазақтың кең даласын күймен тербеп, халқының көңілін көтерген күйшілер, сазгерлер, сал-серілер, ақындар мен ағартушылар болды.





Бұл қатарға Қостанай өлкесінің дарынды, ел аузында жүрген, сол елді-мекеннің ерекше тумалары, атап айтқанда: Ыбырай Алтынсарин, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов және т.б тұлғалар есімдері тарихта қалғаны белгілі. Ата-бабаларының ізін жалғаған, Торғай өңірінде шашасына шаң жұқтырмайтын, мыңнан тұлпар өнер иесі – Айтбай Мұздаханов.                     
Күйші-сазгер Айтбай Мұздаханов 1941 жылы 15-қазанда Амангелді ауданы, Кемер ауылында дүниеге келген.  Әкесі – Молдашұлы Мұздахан етікші, ағаш шебері, күйші-домбырашы болған. Анасы – Молдашова Кәбира әнші, домбырада ойнаған. Алғашқы рет 7 жасында домбыра ұстаған,  бірінші үйренгені Ахмет Жұбановтың «Қарлығаш» күйі болған. «Атамның бар байлығы  домбыра, үнемі жанымнан тастаған емеспін» – дейді Айтбай аға. Содан соң өнерге баулыған кәсіби музыкант кісілердің бірі – Төкен Елтебаев болды. 

Күйші 1960 жылы Қостанайдан арнайы орта оқу орнын бітіріп келіп, еңбек жолын электрик–механик болып бастайды. Сөйтіп, өзінің туған жері, өскен елі «Коммунизм жолы» совхозында еңбек және өнер мектебінде қызмет етіп жатты. Бірақ, ол музыкалық білім ала алмай қалдым деп мойымады. Өз бетінше толық  шығармашылық ізденіс жолына түскен еді. Ауыл көркемөнерпаздар ұжымының белсенді мүшесі, ұйымдастырушы жетекшілерінің бірі бола жүріп, аудандық, облыстық фестиваль, өнер жарыстарынан қалып көрген емес.

1962 жылы Дүниежүзі қазақтарының алғашқы құрылтайында Айтбай Мұздаханов атақты Нұрғиса Тілендиевпен танысады. Сол сапарында ол Мұздахановтың күйлерін тыңдап  бағасын берді.  «Көкейтесті» деген бірнеше циклді күйін тыңдап: «Қабаттастырып қайтесің, мына күйде зар тұнып тұр оны «Айтбайдың сарыны» деп тарт» – деген екен Н. Тілендиев. 

Өмірін өнермен өрген жан Тобыл-Торғай жұртшылығына жақсы таныс – «Қараша қыз», «Бозтайлақ» күйлерінің авторы. Жоғарыда айтқан Төкен Елтебаевтан күйдің орындалу мәнерін, қағыс түрін, саз әуенімен екпін ырғағын бөлуді үйренген. Сол кезде «Ана туралы толғау», «Невада-Семей»,  «Ер есімі- ел есінде», «Бүркітті байрақ», «Домбыра сазды» сынды күйлерін жарыққа шығарды. 

1977 жылы бірінші Бүкілодақтық көркемөнерпаздар фестиваліне одақтық республикалардан жеңімпаздар іріктеліп, 36 жастағы Айтбай Мұздаханов та өзі шығарған күйлерін орындап, облыстық байқауда бас жүлдені қанжығасына байлады.

Республикалық іріктеу Қызылорда қаласында өтіп, одан да  озық шықты. Жарысқа аттанар күні үйдің жұмыстарын бітіріп кетейін деп, мал азығын дайындайтын цехтағы агрегатты тазалап жатқанда машина қолды орап әкетті. Бірақ қайсар мінезді Айтбай аға өз арманынан таймады. 

Совхоз директоры Әбдісалық  Нұржанов шақырып, өнерге қайта келуін сұрады.  «Сенің күйлеріңде өзгелерге ұқсамайтын басқаша әуен, сарын бар. Қайтсең де қолыңа домбыра ал. Шолақ қолға сым байлайсың ба, ағаш байлайсың ба, өзің шеш» дегені әлі есімде. Басында әзілдеп айтқан шығар деп жүрдім. Күндер өте берді.

Саусақ орнына сым байлаған Айтбай қайтадан домбырасын қолға алды бір жыл өтер өтпес уақытта «Елім-ай» күйін өмірге әкелді. Қолынан  айрылса да, домбырасынан айырылмаған дәулеткер күйші. Шығармашылық жолында 70-ке жуық күй, 40 шақты ән жазған.   

Кейінгі жылдары А.Мұздаханов «Бабалар үні» атты күйлер жинағын шығарды.  Күйші жасы сексенге таяп қалса да, қоғамдық өмірден ажырамаған. Аудандық, облыстық байқауларға қазылық етіп тұрады. 2017 жылы Мұздахановтар отбасы Қостанай облыстық «Мерейлі  отбасы»  сайысының жеңімпазы атанды. 

А.Мұздаханов «Құрмет белгісі» ордені, ҚР «Еңбегі сіңген мәдениет қызметкері» төс белгісінің иегері, Амангелді ауданының «Құрметті азаматы», облыстық «Қазына» меценаттар сыйлығының иегері. Зейнеткер, еңбек ардагері.  

Айтбай   Мұздахановтың шығарған күйлерін тек Торғай өңірінде ғана емес, сонымен қатар оның иісін қазаққа таратып, насихаттап жүрген, «өзімнің ізбасарым» деп таныстырған күйшінің  қызы Анар да назардан тыс қалмақ емес. Бәлкім, «әкеге қарап қыз да өсер» деген осы шығар. 

Әкесінің «Аманат» деген күйі осы қызының бойындағы өнеріне сеніп, мұрагеріне берген ақ батасы іспеттес. Атағына сай асқақ күйлерін құлпыртып, ұрпақ санасына салсақ, игілікті іс болмақ. Айтбай ағамыздың керемет күйлерін саралап, қазақтың күй қазынасында сары алтындай сақтайық. 

 
Бағдат Тобылбай  ақпараттық редактор
 
Pikirler (0)
Jiberỳ
MÁDENIET ÚILERINIŃ JAŃALYQTARY
bólimge ótý >>
16.08.2022
г. Костанай дом культуры
19 августа в 21:00 на центральной площади, в честь дня города Костанай состоится большой сольный концерт «DUET BRO». На своей родной земле мероприятие пройдёт с участием звёзд казахстанской эстрады.
16.08.2022
МЕТОДИЧЕСКАЯ КОПИЛКА дом культуры
Протокол проведения обучения среди работников КГКП «Областной центр самодеятельного народного творчества и киновидеофонда» Управления культуры акимата Костанайской области»
15.08.2022
Главная дом культуры
19 августа в 21:00 в честь дня города на Центральной площади города Костанай пройдёт Первый большой сольный концерт Дуэта «BRO»
15.08.2022
BASTY дом культуры
19 тамызда сағат 21: 00-де қала күніне орай Қостанай қаласының Орталық алаңында "BRO" дуэтінің алғашқы үлкен жеке концерті өтеді
15.08.2022
BASTY дом культуры
19 тамыз 21:00 де, орталық алаң (әкімшіліктің маңы) алғашқы жеке ән кешіміз, эстрада жұлдыздарымен қатысуымен өтеді! Әрқайсылараңыздың қолдауларыңыз маңызды!
15.08.2022
BASTY дом культуры
«ҚҰТТЫ МЕКЕН -ҚОСТАНАЙ»
15.08.2022
Главная дом культуры
«ҚҰТТЫ МЕКЕН -ҚОСТАНАЙ»
15.08.2022
Главная дом культуры
19 августа в 21: 00 на центральной площади (возле акимата Костанайской области) состоится наш первый сольный вечер с участием звёзд эстрады! Важно, чтобы каждый из вас поддерживал!
15.08.2022
BASTY дом культуры
БАСПАСӨЗ РЕЛИЗІ
15.08.2022
Главная дом культуры
ПРЕСС-РЕЛИЗ
14.08.2022
г. Костанай дом культуры
Отрывки из выступления коллективов художественной самодеятельности Федоровского района
13.08.2022
г. Костанай дом культуры
Костанай отмечает День города
13.08.2022
Қостанай қ. дом культуры
Қостанайда қала күні атап өтіледі
13.08.2022
BAIQAÝLAR MEN FESTIVALDAR дом культуры
DALA FEST: Орталық саябақ сахна алаңында Арқалық қаласының және Амангелді ауданының шығармашылық ұжымдары
12.08.2022
г. Костанай дом культуры
Группа MOTOR-ROLLER поздравляет жителей и гостей города Костанай с Днём города и приглашает на свой концерт
12.08.2022
г. Костанай дом культуры
NAZIMA поздравляет жителей и гостей города Костанай с Днём города и приглашает на свой концерт
12.08.2022
г. Костанай дом культуры
Костанай, город юности нашей...
12.08.2022
г. Костанай дом культуры
Дорогие друзья, уважаемые костанайцы! 20 августа с 11.00 до 19.00 мы вас ждём на главной сцене Сити-центра!
12.08.2022
Қостанай қ. дом культуры
Қадырменді достар, құрметті қостанайлықтар! Сіздерді 20 тамыз күні сағат 11.00-ден 19.00-ге дейін Орталық сити алаңында күтеміз!
12.08.2022
BAIQAÝLAR MEN FESTIVALDAR дом культуры
ҚОС ӨҢІРДІҢ ЖҰЛДЫЗДАРЫ
ÓZGE JAŃALYQTAR
MÁDENIET ÚILERINIŃ JAŃALYQTARY
Қостанайда қала күні атап өтіледі
Автор: Қостанай қ. дом культуры
13.08.2022
Ary qaraı
Baılanys aqparattary:
Qostanaı oblysy ákimdigi mádenıet basqarmasynyń "Oblystyq qórkemónerpazdardyń halyq shyǵarmashylyǵy men kınobeıneqor ortalyǵy" KMQK
Zańdy mekenjaıy:
110000, Qazaqstan Respýblıkasy, Qostanaı q.,
Lermontov kόshesi, 15
Rekvızıtter:
BIN 990340002744
IIK KZ106010221000002720
AQ «Qazaqstan Halyq Banki»
BIK HSBKKZKX
Telefony:
+7 (7142) 562-428
+
Сообщение сайта
+
Заказ обратного звонка
ОТПРАВИТЬ
+
Рұқсат
Kirý