Біздің МіндетімізОрталық туралыХалықтық (Үлгілі) ұжымдарыҚостанай облысының МҰ сайттарыСұхбатФото мен бейне галереясы«Шабыт қанатында» журналыҚостанай обл.метсенаттар клубының лауреаттарыБіз БАҚ-таСұрақ-жауап
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢМӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢАҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛЫ
Қостанай облысы әкімдігінің мәдениет басқармасының
Русский
№1 Қазақстанда
ДК нұсқасы
«Күйші – Айтбай Мұздахановтың мәдени мұрасы»
19.06.2020
2048
0
МӘДЕНИ МҰРА



Қазақтың кең даласын күймен тербеп, халқының көңілін көтерген күйшілер, сазгерлер, сал-серілер, ақындар мен ағартушылар болды.





Бұл қатарға Қостанай өлкесінің дарынды, ел аузында жүрген, сол елді-мекеннің ерекше тумалары, атап айтқанда: Ыбырай Алтынсарин, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов және т.б тұлғалар есімдері тарихта қалғаны белгілі. Ата-бабаларының ізін жалғаған, Торғай өңірінде шашасына шаң жұқтырмайтын, мыңнан тұлпар өнер иесі – Айтбай Мұздаханов.                     
Күйші-сазгер Айтбай Мұздаханов 1941 жылы 15-қазанда Амангелді ауданы, Кемер ауылында дүниеге келген.  Әкесі – Молдашұлы Мұздахан етікші, ағаш шебері, күйші-домбырашы болған. Анасы – Молдашова Кәбира әнші, домбырада ойнаған. Алғашқы рет 7 жасында домбыра ұстаған,  бірінші үйренгені Ахмет Жұбановтың «Қарлығаш» күйі болған. «Атамның бар байлығы  домбыра, үнемі жанымнан тастаған емеспін» – дейді Айтбай аға. Содан соң өнерге баулыған кәсіби музыкант кісілердің бірі – Төкен Елтебаев болды. 

Күйші 1960 жылы Қостанайдан арнайы орта оқу орнын бітіріп келіп, еңбек жолын электрик–механик болып бастайды. Сөйтіп, өзінің туған жері, өскен елі «Коммунизм жолы» совхозында еңбек және өнер мектебінде қызмет етіп жатты. Бірақ, ол музыкалық білім ала алмай қалдым деп мойымады. Өз бетінше толық  шығармашылық ізденіс жолына түскен еді. Ауыл көркемөнерпаздар ұжымының белсенді мүшесі, ұйымдастырушы жетекшілерінің бірі бола жүріп, аудандық, облыстық фестиваль, өнер жарыстарынан қалып көрген емес.

1962 жылы Дүниежүзі қазақтарының алғашқы құрылтайында Айтбай Мұздаханов атақты Нұрғиса Тілендиевпен танысады. Сол сапарында ол Мұздахановтың күйлерін тыңдап  бағасын берді.  «Көкейтесті» деген бірнеше циклді күйін тыңдап: «Қабаттастырып қайтесің, мына күйде зар тұнып тұр оны «Айтбайдың сарыны» деп тарт» – деген екен Н. Тілендиев. 

Өмірін өнермен өрген жан Тобыл-Торғай жұртшылығына жақсы таныс – «Қараша қыз», «Бозтайлақ» күйлерінің авторы. Жоғарыда айтқан Төкен Елтебаевтан күйдің орындалу мәнерін, қағыс түрін, саз әуенімен екпін ырғағын бөлуді үйренген. Сол кезде «Ана туралы толғау», «Невада-Семей»,  «Ер есімі- ел есінде», «Бүркітті байрақ», «Домбыра сазды» сынды күйлерін жарыққа шығарды. 

1977 жылы бірінші Бүкілодақтық көркемөнерпаздар фестиваліне одақтық республикалардан жеңімпаздар іріктеліп, 36 жастағы Айтбай Мұздаханов та өзі шығарған күйлерін орындап, облыстық байқауда бас жүлдені қанжығасына байлады.

Республикалық іріктеу Қызылорда қаласында өтіп, одан да  озық шықты. Жарысқа аттанар күні үйдің жұмыстарын бітіріп кетейін деп, мал азығын дайындайтын цехтағы агрегатты тазалап жатқанда машина қолды орап әкетті. Бірақ қайсар мінезді Айтбай аға өз арманынан таймады. 

Совхоз директоры Әбдісалық  Нұржанов шақырып, өнерге қайта келуін сұрады.  «Сенің күйлеріңде өзгелерге ұқсамайтын басқаша әуен, сарын бар. Қайтсең де қолыңа домбыра ал. Шолақ қолға сым байлайсың ба, ағаш байлайсың ба, өзің шеш» дегені әлі есімде. Басында әзілдеп айтқан шығар деп жүрдім. Күндер өте берді.

Саусақ орнына сым байлаған Айтбай қайтадан домбырасын қолға алды бір жыл өтер өтпес уақытта «Елім-ай» күйін өмірге әкелді. Қолынан  айрылса да, домбырасынан айырылмаған дәулеткер күйші. Шығармашылық жолында 70-ке жуық күй, 40 шақты ән жазған.   

Кейінгі жылдары А.Мұздаханов «Бабалар үні» атты күйлер жинағын шығарды.  Күйші жасы сексенге таяп қалса да, қоғамдық өмірден ажырамаған. Аудандық, облыстық байқауларға қазылық етіп тұрады. 2017 жылы Мұздахановтар отбасы Қостанай облыстық «Мерейлі  отбасы»  сайысының жеңімпазы атанды. 

А.Мұздаханов «Құрмет белгісі» ордені, ҚР «Еңбегі сіңген мәдениет қызметкері» төс белгісінің иегері, Амангелді ауданының «Құрметті азаматы», облыстық «Қазына» меценаттар сыйлығының иегері. Зейнеткер, еңбек ардагері.  

Айтбай   Мұздахановтың шығарған күйлерін тек Торғай өңірінде ғана емес, сонымен қатар оның иісін қазаққа таратып, насихаттап жүрген, «өзімнің ізбасарым» деп таныстырған күйшінің  қызы Анар да назардан тыс қалмақ емес. Бәлкім, «әкеге қарап қыз да өсер» деген осы шығар. 

Әкесінің «Аманат» деген күйі осы қызының бойындағы өнеріне сеніп, мұрагеріне берген ақ батасы іспеттес. Атағына сай асқақ күйлерін құлпыртып, ұрпақ санасына салсақ, игілікті іс болмақ. Айтбай ағамыздың керемет күйлерін саралап, қазақтың күй қазынасында сары алтындай сақтайық. 

 
Бағдат Тобылбай  ақпараттық редактор
 
ПІКІРЛЕР (0)
ЖІБЕРУ
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Бөлімге өту >>
11.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
11 мамыр күні сағат 13:00-де Ана күніне арналған «Жалғыз ғана Анашым» атты концерттік бағдарлама өтті
11.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
«Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына арналған…» театрландырылған қойылым
11.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
«Ерлік – мәңгілік» концерттік бағдарламасы («Мирас» МҮ және Е. Өмірзақов атындағы облыстық филармония әртістерінің қатысуымен)
10.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
#REPOST @marat_zhundubaev ✅Құрметті соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлері! Құрметті қостанайлықтар! Сіздерді Ұлы Жеңістің 80 жылдығымен шын жүректен құттықтаймын!
09.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Жеңістің 80 жылдығына арналған қостанайлықтар үшін мерекелік концерт
09.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Жеңіс күніне арналған еске алу митингінен фоторепортаж
09.05.2025
Денисов дом культуры
2025 жылдың 9 мамыр күні Денисовка ауылының орталық алаңында қаза тапқандарға арналған жауынгерлер мемориалына гирляндалар мен гүл шоқтарын қою рәсімі, митинг және 80 жылдығына арналған мерекелік бағдарлама өтті Ұлы Отан соғысындағы жеңістер соғыс.
09.05.2025
Б. Майлин дом культуры
9 мамыр күні Әйет ауылының тұрғындары жеңімпаздардың ерліктеріне құрмет білдірді.
09.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
9 мамырда Жеңіс саябағында 11:00 - 12:00 Жеңіс күніне арналған еске алу митингі өтті
09.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Қостанай қаласында Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 80 жылдығына арналған мерекелік бағдарлама:  9 мамыр —  «Ер есімі – Ел есінде»
09.05.2025
Әулиекөл дом культуры
«Ұрпаққа ұран болған болған ұлы Жеңіс» атты мерекелік концерті өтті
09.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Қостанай қаласында Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 80 жылдығына арналған мерекелік бағдарлама:  9 мамыр —  «Ер есімі – Ел есінде»
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Қостанай қаласында Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 80 жылдығына арналған мерекелік бағдарлама: 8 мамыр — «Ешкім де, ештеңе де ұмытылмайды»
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
8 мамыр күні облыс әкімдігінің алаңында сағат 20: 00-ден 22:00-ге дейін «К подвигу песни прикоснись...» әскери ән фестивалі өтті
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Сағат 18:30-дан 20: 00-ге дейін облыс әкімдігінің алаңында Е.Өмірзақов атындағы Қостанай облыстық филармониясы әртістерінің концерттік бағдарламасы өтті
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Сағат 17:00-ден 18:30-ға дейін облыс әкімдігінің алаңында "Мирас" мәдениет үйінің «Караван» вокалдық- аспаптық ансамблінің концерттік бағдарламасы өтті. Ұжым жылулық, бірлік және мерекелік көңіл-күй атмосферасын құра отырып, патриоттық және танымал эстрадалық композицияларды орындады.    Жүргізуші: Дәулет Ақтанов.
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Мерекелік күннің жалғасы облыстық әкімдік алаңында сағат 16:00- 17:00 аралығында өткен «Зарянка» би театрының концерттік бағдарламасы болды.    Жүргізуші: Даулет Ақтанов
08.05.2025
Денисов дом культуры
2025 жылдың 8 мамыр күні Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығын мерекелеу аясында Мәдениет үйі ауданында "1941 жылдың жазы" фильмінің көрсетілімі өтті
08.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
8 мамыр күні сағат 14:00-ден 16:00-ге дейін облыс әкімдігінің алаңында «Ешкім де, ештеңе де ұмытылмайды» атты концерттер топтамасы аясында «Карнавал» би ансамблінің концерттік бағдарламасы өтті
07.05.2025
Қостанай қ. дом культуры
Сағат 19:00-ден 22: 00-ге дейін облыс әкімдігінің алаңында Отан қорғаушылар күніне және Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына арналған "Мирас" мәдениет сарайы әртістерінің концерттік бағдарламасы өтті
ӨЗГЕ ЖАҢАЛЫҚТАР
МӘДЕНИЕТ ҮЙЛЕРІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
Байланыс ақпараттары:
Қостанай облысы әкімдігі Мәдениет басқармасының «Облыстық көркемөнерпаздардың халық шығармашылығы мен кинобейнеқор орталығы» КМҚК
Заңды мекен-жайы:
110000, Қазақстан Республикасы, Қостанай қаласы,
Лермонтов көшесі, 15
Деректемелер:
БСН 990340002744
ЖСК KZ8594807KZT22031664
«Еуразиялық банк» АҚ
БСК EURIKZKA
Байланыс:
+7 (7142) 562-428
+
Сообщение сайта
+
Заказ обратного звонка
ОТПРАВИТЬ
+
Рұқсат
Кіру