Міржақып Дулатұлы – белгілі ақын, жазушы болуымен қатар, өзінің ағартушылық-педагогикалық қызметінде оқу, ғылым, білім туралы көп ойлар қозғап, баспасөз беттерінде ғылым жетістіктерін насихаттап отырған.
1923 жылы «Қызыл Қазақстан» журналында «Тұрмыс, салт-сана, оқу», «Дін hәм ғылым», «Жаңа оқу ережелері» сияқты ғылыми мақалалары жарияланған. Ол оқу жүйесін жетілдіру жолдарын зерттеген, оқытудың жаңа әдістерін жасаған, жаңа оқулықтар жазған. 1922 жылы «Есеп құралы», 1924 жылы «Оқу құралын» шығарған. Аталған оқулықтар балаларды оқыту, тәрбиелеу ісін жаңартуға зор ықпал еткен.
Міржақып Дулатұлы Қазақстанда бастауыш мектеп математикасын оқыту әдістемесі ғылымының негізін салушылардың бірі екендігін ерекше атаған жөн.
Білім мен тәрбие егіз ұғым екендігін ескерсек, оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастыруда ақынның адамгершілікке үндейтін тәрбиелік тағлымдарының маңызы зор. Өмірдегі жақсылық мен жамандықты, арамдық пен адалдықты шендестіре бейнелеп, өмірде шыншыл болуға шақырады. Осындай ғибратқа толы «Жігіттерге» терме өлеңін назарларыңызға ұсынамыз.
ЖІГІТТЕРГЕ
Көрген мен көрмегенде көп парық бар,
Болмайды жігіт жақсы сыннан өтпей.
Үлкенге, кішіге де ілтипат қыл,
Жатырқап еш адамды сыртқа теппей.
Ғибрат ал жақсылықтан жақын жүріп,
Аулақ қаш жамандықтан сырттан шеттей.
Орынсыз батырлыққа арандама,
Әр істің мазмұнына көзің жетпей.
Жігіттер, мұнан ғибрат алмай болмас,
Адамға бірлік керек болса жолдас.
Бірінің айтқанына бірі көнбей,
Істеген бәтуасіз ісің оңбас.
Алыс пен жақын ойлы болмас жолдас,
Қас қылған жолдасына жігіт оңбас.
Бар болса нәсілінде бір шикілік,
Өзге түгіл, өзіне болады қас.
Бақ-дәулет басындайы бір гәуһар тас,
Жоқ болса бұл екеуі ісің оңбас.
Қызығы бұл жалғанның мал менен бас,
Дараққа миуасы жоқ бұлбұл қонбас.
Дос емес дос сыртынан жамандаған,
Несі дос бір қатасын жаба алмаған.
Дос қайда досы үшін жан қинайтын,
Әншейін дүние үшін амалдаған.
